نگاهی اجمالی به جایگاه قرآن در اندیشه امام خمینی

[ad_1]

سید محمود صادقی یادداشتی دارد «نگاهی اجمالی به جایگاه قرآن در اندیشه امام خمینی».

به گزارش ایسنا، در قسمت سوم این یادداشت با عنوان «دعوت و اطاعت از قرآن» آمده است:

1. پیش از این در قسمت دوم این یادداشت به این نکته اشاره شده بود که از نظر حضرت امام، قرآن کریم و کتاب مقدس الهی «دعوتنامه» احیاء و حیات است. گفتنی است در این اندیشه صحیح «دعوت» مراتبی دارد و البته طبق دعوت، اطاعت نیز درجات و درجاتی دارد: «دعوت مراتب دارد، اطاعت هم مراتب دارد. این بالاترین مرتبه اطاعت است که بلافاصله پس از احراز مقدمات و ریاضت هایی که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم طراحی کرد، به این امر منتهی شد که خداوند تبارک و تعالی او را به وحی تبعید کرد. قرآن» (صحیفه امام، ج 17)، ص 490).

برای دستیابی به هدفی که در پس کلام امام خمینی (ره) نهفته است، توجه به این نکته ضروری است که از نظر بسیاری از علما و اندیشمندان جهان اسلام و به‌ویژه بسیاری از مفسران شیعه، «قرآن کلام خداست». این گفته البته از آیه ششم سوره توبه می آید: در این صورت، غیر مسلمان باید فرصت شنیدن «کلام الله» را داشته باشد; این کلمه بدون شک از صوت و لفظ و از اعتبار معنا (چنان که در مورد انسان است) مبرا است.

اما روشن است که این تعبیر قرآن به کلام خدا، با توجه به معنای «کلام» که در آن همه موجودات را «کلام الله» معرفی می کند، تازگی ندارد; (ر.ک: کهف آیات: 4؛ لقمان: 27 و…) اما این مفهوم زمانی اهمیت پیدا می کند که قرآن را «گفتار الهی» بدانیم; به این معنا، از نظر متفکران مسلمان، قرآن کریم نه تنها کلام خداست، بلکه کلام خدا نیز هست، یعنی خداوند علاوه بر آیات قرآن، اکنون و در زمان حال، سخن می گوید و سخن می گوید. به انسان (برای بررسی عمیق تر این زمینه و نظرات مختلف در مورد آن ر.ک: تفسیر موضوعی قرآن کریم (قرآن در قرآن) ج 1، ص 57-69).

اما با توجه به اینکه خداوند متعال در قرآن با هرکس به اندازه فهم خود صحبت می کند، می توان به درک صحیحی از نظام سلسله مراتبی حاکم بر قرآن دست یافت. در این معنا، معنای کلام امام که دعوت قرآن را به درجات و اطاعت تا درجات می خواند، روشن می شود; چون دامنه و برتری وجودی او بیشتر است، دعوت بالاتری در احوال او وارد می شود که طبیعتاً از درجات برتری اطاعت نیز فراتر می رود.

بدین ترتیب، حضور پیامبر اکرم (ص) در «عالی‌ترین درجه طاعت» و حساب کردن بر بلندی اوج آن، توجیه روشنی می‌یابد: «پیامبر اکرم از ازل تا ابد از او برخوردار بود و مقدمات، مقدمات است. که سالها ریاضیات معنوی را متحمل شده تا به جایی رسیده است که سزاوار این ضیافت است و مهم ترک دنیاست.» (صحیفه امام، ج 17، ص 490).

۲. عبارت کوتاهی که ذکر شد، علاوه بر آنچه گفته شد، به طور ضمنی به مقام خاتم الانبیاء الهی و نگین انگشتر نبوت نیز اشاره دارد. سلسله مراتب و دستیابی به درجات آن باید در ریاض تقویت شود. همانطور که در آیات اول سوره مزمل نسبت داده شده است; یعنی برای «توجه به کلام سنگین قرآن» باید بقیه شب را به عبادت و عبادت بگذرانیم. حضرت امام (ره) به این آیات توجه دارند: «آنچه انسان را به مهمانی خدا می‌آورد این است که غیر خدا را ترک کند و این برای همگان ممکن نیست، برای یک مشت مردم در رأس آنها رسول خدا (ص) ممکن بود. الله «آن توجه خالصانه به منبع نور و انحراف از ماوراء او، او را سزاوار میهمانی خدا و سزاوار ساخت، به گونه ای که قرآن یک بار به دلش وارد شد» (صحیفه امام، ج ۱۷، ص۴۹۰-۴۹۹۱). )

نکته جالب در تفکر امام زمان(عج) این است که آنچه باعث تنزل قرآن در این شکل و پیکر شد، شخصیت منحصر به فرد مقام معظم رهبری است که گاه در قالب مرحوم محمد مصطفی تجلی می یابد. و در موارد دیگر در چهره ائمه معصومین در فرزندان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) متجلی می شود: «به قدرت او ملائکه نازل می شوند; به قدرت حق تعالی است که قرآن نازل می شود و ملائکه نازل می شوند. ولى حق تعالى در ماه و شب قدر به حقيقت قرآن مى رسد و چون فرا مى رسد به وسيله فرشتگانى كه همه تابع آنها هستند قرآن را تا آنجا كه براى مردم تلاوت مى كند خوار مى كند. ” (صحیفه) امام، ج 19، ص 285).

3. همانا امام خميني (ره) با توجه به عظمت حقيقت قرآن و دشواري درك آن براي انسان هاي عادي، به اين امر توجه دارند كه بالاترين مرتبه «دعوت» از آن رسول است. خدا و ولی خدا را که عمدتاً از آن خود اوست، می‌توان کلام سنگین الهی دانست. وی در کتاب ادب الصلاح به نکته ای از فهم قرآن پرداخته است که با توجه به تعداد این سطور در نوع خود دقت و تأمّل و دقت فراوان می طلبد: منازل تکوین و تکامل بر اساس. شرایط فعلی از ضروریات و حقایق دینی در امام وحدت است» (برچسب دعا، ص 181).

به این معنا، قرآن کریم پیش از ظهور، تجلی و حضور در عوالم مادی و نیز پیش از ملبس به الفاظ، در ترتیب اسماء و صفات، «کلام جان حق» محسوب می شد. . این مرتبه را که در اصطلاح سقا و ملکوت خداست، هیچ بشری تصور نمی کند و ملائکه مقرب هم به آن نمی رسند، مگر نبی خاتمی: القلب و لا للغیب الغیب. وحی کامل الهی به ذات مبارک پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در حلقه مردم «قاب طاق» اما در خلوت سر مقام «هو ابدی» (اداب الصلاح ص 181).

از نظر امام، تنها کسانی می توانند به حقیقت نورانی قرآن دست یابند که «به دلیل اطاعت کامل» از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، علم را «وارث» آن حضرت بدانند: خداوندی که به نور معنوی و الهی. حقایق مشترک با روحانیت آن ذات مقدس و با اطاعت کامل فانی در آن حضرت، علوم وحیانی را موروثی از آن حضرت و حقیقت قرآن را نورانیت و کمال در قلب مبارک آن حضرت بدانند. جلوه کنید تا در دلهای شما منعکس شود» (همان).

امام خمینی (ره) اوج عروج انسان برای درک حقیقت قرآن را درک این ظواهر می داند که در دسترس همگان است; اما درک حقیقت قرآن در تمامیت آن فقط برای مخاطب خاص آن است: «قرآن همه چیز دارد، احکام شرعی ظواهر دارد، داستان هایی دارد که نمی توانیم بفهمیم، ظواهر آن را می فهمیم، برای همه است، چیزی است برای همه. استفاده می کند؛ اما استفاده هایی که باید انجام شود [نمی‏‌شود]. پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم از آن بر اساس عبارت: (تفسیر سوره حمد، ص 135) استفاده کرد.

4. تدبر در آراء و اندیشه های امام خمینی (ره) در شناخت حقیقت کتاب آسمانی و درجات و درجات حاکم بر آن، به خوبی نشان می دهد که علم این متفکر الهی به قرآن، دانشی فاخر و فراتر از علم اندیشمندان ظاهری است. روشن است كه قرآن در انديشه امام به شدت متأثر از انديشه هاي عرفاني مكتب ابن عربي بوده و از اين جهت با اكثر متفكران متأثر از اين مكتب عرفاني موافق بوده است; اما آنچه امام را از دیگر عرفای این مکتب متمایز می کند، تأکید ایشان بر «بیداری جامعه اسلامی در آموزه های قرآنی» و احیای آن با این کتاب آسمانی است. تلاوت قرآن را لازم می دانند; اما برای جامعه کافی شمرده نمی شود: «قرائت قرآن و حضور قرآن در تمام شئون زندگی انسان لازم است اما کافی نیست، قرآن باید در همه شئون زندگی ما حضور داشته باشد، وقتی قرآن می فرماید: «وَ أَقْطَعُوا» همه با هم به ریسمان خدا ببندید و تفرقه نیندازید، می گوید: اینها تصمیمات سیاسی مترقی است که اگر اجرا شود به شما حاکمیت می دهد، همه ما این قرآن را رها می کنیم و به این مسائل توجه نمی کنیم، قرآن باید باشد. در همه موضوعات قرآن باید خوانده شود، قرآن، ذکر، همه باید همه جا باشند، قرآن باید در همه شئون انسانی اسلام باشد، اما بعضی از آنها و بعضی نه، اشکال دارد.» (صحیفه امام، ج 16). ، صص 38-39)

انتهای پیام

[ad_2]
Source link

درباره ی admin_asooweb

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.